Zaprawianie materiału siewnego zbóż to jeden z podstawowych zabiegów agrotechnicznych, od którego zależy początkowy wigor i zdrowotność roślin oraz dynamika wschodów. Zaprawy chronią przed powszechnie występującą zgorzelą siewek, ale także innymi chorobami. Ważną grupę chorób, przed którymi zabezpiecza zaprawianie stanowią głownie i śniecie, których nie można zwalczać przy pomocy nalistnych zabiegów fungicydowych. Materiał siewny kwalifikowany jest zaprawiany w centralach nasiennych, natomiast w przypadku pochodzącego z własnego rozmnożenia należy zrobić to samodzielnie.
Spis treści
Czym są zaprawy nasienne do zbóż?
Zaprawy nasienne to środki ochrony roślin aplikowane na ziarniaki przed siewem w formie płynnych koncentratów (formulacja FS). Największą grupę zapraw stanowią produkty o działaniu systemicznym, czyli wnikające do wnętrza ziarniaka. Takie działanie pozwala na długą ochronę przed typowymi chorobami przenoszonym z materiałem siewnym oraz przed zgorzelą siewek i wybranymi chorobami liści. Skuteczność w stosunku do chorób liści jest mocno zróżnicowana pomiędzy substancjami czynnymi.
Jakie choroby zwalczają zaprawy do zbóż?
Zakres działania nowoczesnych zapraw zbożowych obejmuje zarówno choroby odglebowe, jak i przenoszone z materiałem siewnym. Poniżej zestawienie najważniejszych chorób.
| Choroba | Źródło zakażenia | Gatunki zbóż | Możliwość zwalczania |
|---|---|---|---|
| Zgorzel siewek | Gleba | Wszystkie gatunki | Tylko zaprawa nasienna |
| Pleśń śniegowa | Gleba, materiał siewny | Wszystkie gatunki | Tylko zaprawa nasienna |
| Śnieć cuchnąca | Materiał siewny | Pszenica ozima | Tylko zaprawa nasienna |
| Śnieć gładka / karłowa | Materiał siewny | Pszenica ozima | Tylko zaprawa nasienna |
| Głownia pyląca | Materiał siewny | Pszenica ozima i jęczmień ozimy | Tylko zaprawa nasienna |
| Głownia źdźbłowa | Materiał siewny | Żyto ozime | Tylko zaprawa nasienna |
Zgorzel siewek — zagrożenie dla wszystkich gatunków
Zgorzel siewek to najpowszechniej występująca choroba zbóż w okresie kiełkowania i wschodów. Powodowana jest przez grzyby z rodzaju Fusarium spp., Rhizoctonia spp. i Pythium spp. Choroba może mieć formę przedwschodową (zamieranie w trakcie kiełkowania) lub powschodową (żółknięcie siewek). W obu formach dochodzi do zamierania młodych roślin i strat w obsadzie. Presja wzrasta przy dużym udziale zbóż w płodozmianie oraz po siewie po kukurydzy — zgorzel powodowana przez grzyby z rodzaju Fusarium.
Śniecie i głownie — choroby zwalczane wyłącznie zaprawą
Śniecie i głownie to choroby o utajonym przebiegu — objawy pojawiają się dopiero w fazie kłoszenia, gdy porażone rośliny nie wytwarzają wartościowego plonu handlowego. Żadne zabiegi nalistne nie zwalczają sprawców tych chorób — zaprawa nasienna jest jedyną metodą ochrony.
Pleśń śniegowa — problem ozimin wytwarzających dużą biomasę
Pleśń śniegowa rozwija się pod okrywą śnieżną i szczególnie zagraża pszenicy ozimej, żytu ozimemu i jęczmieniowi ozimemu, czyli gatunkom wytwarzającym dużą biomasę jesienią. Odpowiednia zaprawa zbożowa znacząco ogranicza ryzyko strat w obsadzie po zimie.
Jak wybrać najlepszą zaprawę do zboża?
Dobór zaprawy zbożowej powinien uwzględniać gatunek uprawny, historię pola i spodziewaną presję chorób:
- spektrum działania — zaprawa musi obejmować zgorzel siewek oraz choroby charakterystyczne dla danego gatunku (np. pleśń śniegową w zbożach ozimych, śniecie w pszenicy).
- liczba substancji czynnych — produkty dwu- i trójskładnikowe o działaniu systemicznym dają najlepsze efekty.
- następstwo roślin — im większy udział zbóż, tym wyższa presja chorobotwórcza i tym bardziej uzasadniony wybór zaawansowanej zaprawy.
Przykładem trójskładnikowej zaprawy do zbóż jest Real Plus (fluksapyroksad + fludioksonil + tritikonazol). Fluksapyroksad wyróżnia się także skutecznością wobec chorób liści, co znacznie ułatwia prowadzenie plantacji jesienią. Pełen przegląd nowoczesnych preparatów, pozwalających na precyzyjne dopasowanie mechanizmów działania do specyfiki uprawy i presji patogenów na danym stanowisku, można znaleźć na stronie https://osadkowski.pl/srodki-ochrony-roslin/zaprawy-do-nasion–c-001109.
Nawozy donasienne jako uzupełnienie zaprawy zbożowej
Nowoczesna agrotechnika zakłada łączną aplikację zaprawy fungicydowej i nawozu donasiennego. Nawóz donasienny dostarcza mikroelementów w formie chelatów i rozpuszczalnych makroelementów (fosfor, potas), co sprzyja szybkiemu kiełkowaniu i rozbudowie systemu korzeniowego. Dobrze rozwinięte korzenie jesienią to lepsze przygotowanie roślin do wiosennych deficytów wody. Do zaprawiania materiału siewnego można wykorzystać nawóz Rootex. O jego wysokiej funkcjonalności i przydatności świadczy fakt, że są nim zaprawiane najlepsze odmiany w ofercie Osadkowski.
Siew zaprawionego materiału siewnego pozwala uzyskanie lepszego wigoru początkowego oraz zmniejsza ryzyko strat w obsadzie na etapie wschodów. Zabezpiecza też przed grupą chorób przenoszonych z nasionami do siewu, których nie można zwalczać przy pomocy środków grzybobójczych.
Bezpieczny start upraw zbożowych
Pokrycie nasion specjalistycznymi preparatami to fundamentalny zabieg agrotechniczny, gwarantujący silny wigor początkowy oraz równomierne wschody plantacji. Proces ten skutecznie zabezpiecza kiełkujące rośliny przed odglebową zgorzelą siewek, a także patogenami ukrytymi wewnątrz ziarniaków, których wyeliminowanie na późniejszych etapach wegetacji staje się całkowicie niemożliwe. Zastosowanie nowoczesnych, wieloskładnikowych fungicydów w połączeniu z odpowiednio dobranym nawozem stymulującym rozwój korzeni tworzy solidny fundament pod przyszłe, wysokie plonowanie.